• موقعیت مکانی
    تهران، نعمت آباد
  • برنامه کاری
    شنبه تا جمعه 8:00 - 20:00
  • مشاوره رایگان
    021-55838482
Homeشمع خودروشمع چیست؟ عملکرد شمع خودرو
خانه شمع چیست؟ عملکرد شمع خودرو
05
آگوست
شمع چیست؟ عملکرد شمع خودرو

معرفی شمع خودرو

شمع خودرو چیست؟

بهترین شیوه برای معرفی ماهیت شمع خودرو، بیان موقعیت و اهمیت جایگاه آن در خودرو می باشد. موتور خودرو که از اجزاء متنوعی تشکیل شده تامین نیروی جلوبرنده یا پیشران خودرو را بر عهده دارد. نحوه عمل موتور به این صورت می باشد که، مخلوطی از بنزین و هوا در محفظه سیلندر، توسط جرقه ای که از قطعه ای حدودا” 8 سانتیمتری به نام شمع (در داخل آن) بوجود می آید مشتعل شده و از طریق تبدیل انرژی جنبشی به حرکتی باعث ایجاد نیرو و به حرکت در آمدن پیستون ها و در نتیجه خودرو می شود.

 

عملکرد شمع خودرو

هنگامی که برق تولیدی توسط دینام از طریق وایر به شمع می رسد منجر به ایجاد جرقه روی الکترودهای آن می شود. در این حین به دلیل اختلاف پتانسیل بالای بین دو الکترود، هوا یونیزه شده و جریان از طریق هوای یونیزه مسیر خود را باز می کند. البته در این روند مقدار بسیار کوچکی از الکترود هم ذوب می شود. این عمل صدها بار در دقیقه اتفاق افتاده و با گذشت زمان باعث ایجاد فاصله زیاد بین دو الکترود می شود.

اجزاء شمع خودرو

اجزاء متنوع شمع خودرو را مطابق آنچه در تصویر زیر نمایش داده شده شامل ترمینال،هسته مرکزی، الکترود مثبت، الکترود منفی، عایق سرامیکی، پایه، واشرها، شکاف(گپ) و … می باشد.

مهره بخشی از شمع است که که اندازه آن متناسب با نوع موتور خودرو متفاوت است. الکترودها قسمتی هستند که در شکاف بین آنها جرقه ایجاد می شود که به آنها سوزن نیز می گوید. شمع های چند الکترودی نیز وجود دارند که کارایی بهتری نیز دارند.

هسته داخلی همه شمع ها از مس ساخته شده است اما با توجه به جنس الکترود مرکزی و پلیت انواع مختلفی دارند.

 

انواع شمع

معمولا نام شمع برگرفته از نام جنس الکترود آن می باشد و در ادامه سعی شده دسته بندی کامل و دقیقی از انواع شمع ها ارائه گردد.

  • شمع گرم – شمع پایه بلند

همانطور که از نام این نوع شمع ها پیداست این نوع شمع برای کار در موتورهای با دمای پایین طراحی شده و با پایه های بلندتری که دارند دیرتر گرمای خود را از دست می دهند لذا می توانند رسوبات روغن و کربن باقی مانده از احتراق روی شمع را بسوزانند. این سوخت و ساز موجب دوام بیشتر شمع می شود زیرا در صورت نسوختن روغن و رسوبات عمر شمع کوتاه می شود.

  • شمع سرد – شمع پایه کوتاه

این نوع شمع برای کار در موتورهایی با دمای بالا طراحی شده و به دلیل داشتن پایه های کوتاه تر می توانند گرمای حاصل از احتراق را سریع تر از دست بدهند. این ویژگی موجب ایجاد جرقه هایی با کیفیت بیشتر شده و چون حرارت خود را از دست می دهند موجب می شوند موتور با دوام تر باشد و اجزای دیگر نزدیک به شمع و موتور عمر طولانی تری داشته باشند و خودرو دچار اختلالات کمتری شود. به دلیل اینکه این نوع شمع جلوی اختلالات و لرزش موتور را می گیرند معمولا در موتورهایی که لرزش بالا دارند نیز استفاده می شوند.

  • شمع نیکلی

به عنوان کوتاه ترین عمر می توان از شمع های نیکلی نام برد که معمولا با نام شمع های 20هزار کیلومتری از آنها یادمی شود. این نوع شمع دارای الکترودهایی از جنس نیکل بوده، مقاومت گرمایی کمتری نسبت به سایر شمع ها دارند و جزء متداول ترین و ارزان ترین ها هستند.

  • شمع ایریدیومی

ایریدیوم به صورت خالص رسانایی کمی دارد ولی با ترکیب با برخی آلیاژها، کارایی بالایی پیدا می کند. به دلیل نقطه ذوب بالای آن سخت تر از پلاتینیوم بوده و در مقابل خوردگی مقاومتر از سایر شمع ها می باشد. همچنین می توان گفت دارای عمر کارکرد متوسط 50 هزار کیلومتر است. شمع های ایریدیوم عملکرد بهتری داشته و به دلیل نوک سوزنی الکترودی که دارند نیاز به ولتاژ کمتری برای ایجاد جرقه داشته و با تمرکز ایجاد شده جرقه بهتری ایجاد می کنند و سبب احتراق کاملتری می شوند. شمع های ایریدیوم به دلیل ساختارشان دوده کمتری جذب می کنند لذا طول عمر بیشتری دارند همچنین با توجه به نایاب بودن عنصرشان حتی از شمع های پلاتینیوم گرانتر هستند که این گرانی قیمت با کاهش مصرف سوخت و افزایش طول عمر قطعات موتور جبران می شود. البته این نوع شمع از نقطه ای پلاتینی نیز برای افزایش دوام آن برخوردار هستند. از مزیت های استفاده از این نوع شمع می توان به افزایش طول عمر قطعات موتور، بهبود کیفیت کارکرد موتور، افزایش شتاب و کاهش مصرف سوخت اشاره کرد.

  • شمع پلاتینیومی

به دلیل کمیاب بودن عنصر پلاتینیویم این نوع شمع گران می باشد. از جمله ویژگی های شمع پلاتینیومی می توان به مقاومت بالا در مقابل گرمای بیش از 2هزار درجه سانتی گراد، خاصیت ضد خوردگی در الکترود، طول عمر بالا و شمع سوزنی که منجر به افزایش قدرت و دقت در جرقه زنی می گردد نام برد. استفاده از این نوع شمع موجب افزایش طول عمر قطعات موتور، بهبود کیفیت کارکرد موتور، افزایش شتاب و کاهش مصرف سوخت می شود.

  • شمع های چند الکترودی

با توجه به اینکه در انتهای هر شمع تنها یک الکترود وجود دارد می توان گفت که نام این شمع برگرفته از تعداد الکترودهای بیشتر موجود در آن می باشد و کارکرد آن مانند کارکرد سایر شمع های می باشد البته این نوع شمع با داشتن چند الکترود منفی از طول عمر بالاتری برخوردار است. این گونه شمع برای خودروهای گاز سوز و یا دوگانه سوز مناسب تر می باشند.

  • شمع های دو پلاتین

شمع 2پلاتینه برای الکترود مرکزی و هم برای الکترود زمین، از جنس پلاتینیوم استفاده شده است به همین دلیل دارای طول عمر بالایی (4 برابر نسل اولیه شمع ها) می باشند همچنین می توانند تا دمای بالای 2هزار درجه را نیز تحمل کنند. کسانی که از خودروهای دوگانه سوز استفاده می کنند می توانند برای داشتن شتاب بیشتر، از این نوع شمع ها استفاده کنند.

 

انواع برند شمع خودرو

1. بوش-BOSCH آلمان

شمع بوش در چند دسته شمع های سوپر و سوپرپلاس، شمع های پلاتینیوم پلاس کله قندی، شمع های پلاتینیوم سوزنی، شمع های دابل پلاتینیوم لیزری، شمع های ایریدیم پلاتینیوم، شمع های ایریدیم و دبل ایریدیم دو سر سوزن تقسیم بندی می شوند.

2. NGK ژاپن

NGK شمع های ایریدیوم هستند. شمع های ایریدیوم از نظر عملکرد بهترین نوع شمع نیستند اما هیچ شمعی از نظر دوام حریف آنها نمی شود (طول عمر 2 تا 3 برابری شمع های مسی). از طرف دیگر، شمع های ایریدیوم از نظر عملکرد یکنواخت و دوام گزینه بهتری نسبت به شمع های پلاتینوم هستند. این نوع شمع ها به رسیدگی کمتری نیاز دارند و معاینه وضعیت آنها هر 6 ماه کافی بوده و به لحاظ عملکردی پایداری خوبی نشان می دهند. از طرف دیگر، شمع های NGK یک جانشین استاندارد برای نمونه های مشابه پلاتینوم هستند. اگر دنبال یک شمع ارزان با عملکرد پایدار و عمر بیشتر هستید، NGK انتخاب مناسبی است.

3. شمع نور ایران

شمع نور ایران انواع شمع های استاندارد را شامل می شود و اخیرا نیز تولید شمع های با عمر طولانی تر را شروع نموده است. این نوع با نیم قرن قدمت به صنایع خودروسازی کشور خدمت رسانی کرده و تکنولوژی خود را به موازات توسعه صنایع خودرو سازی گسترش داده و باعث اطمینان خاص تولید کنندگان خودرو به این شمع شده است. این شرکت برای کارخانجات ایران خودرو، سایپا، ایران وانت، مگاموتور، نیرومحرکه و پارس خودرو انواع شمع ها را طراحی، تولید و تامین می نماید.

4. شمع مدل دنسو- DENSO

شمع موتور دنسو ژاپن به سفارش خودروسازهای ژاپنی نظیر تویوتا، لکسوس، مزدا، نیسان و میتسوبیشی تولید می شوند. شمع های لیزری دنسو با الکترود ایریدیم و پلاتینیوم جزو با کیفیت ترین و گرانترین شمع سوزنی دنیا محسوب می شوند. مشخصات فنی شمع دنسو با انواع کد حرارتی سرد و گرم و سایز پایه کوتاه پایه استاندارد و پایه بلند تعریف می شوند.

5. شمع اکیوم – EYQUEM فرانسه

شمع موتور اکیوم تولیدی کشور فرانسه از شناخته شده ترین شمع های روز بازار است که دارای طیف گسترده ای از محصولات برای انواع خودروها می باشد. اکیوم جزء پیشگامان و شمع های خودرو با کیفیت به لحاظ طول عمر و کیفیت جرقه می باشد.

محصولات اکیوم فرانسه بر 4 مشخصه اصلی در تولید بصورت همزمان تاکید دارند که عبارتند از:

– طول عمر بالا – قابلیت محافظت از موتور – کارکرد گرم – کارکرد سرد. خانواده گروه خودروسازی پژو سیتروئن فرانسه عمدتا” شمع های اکیوم را در محصولات جهانی خود مصرف می کنند.

 

تشخیص اصالت شمع

در بررسی اصالت شمع ها برای هر برند یکسری قواعد کلی و عمومی وجود دارد که تابع مراحل طراحی و ساخت آنها می باشد. در این بخش سعی شده علاوه بر معرفی فنی این موارد با ذکر مثال هایی از برندهای مختلف و مرسوم شمع در داخل کشور موارد دقیق گردند. اگر تمام محصولات یک تولید کننده شمع وجه مشترکی بین آنها پیدا خواهید کرد برای مثال نوع کاغذ بسته بندی یا نوع ترمینال شمع یا نوع جعبه چسبان انها و … درک این موضوع کار ما را بسیار ساده می کند. در واقع کسی که همیشه با شمع موتور اصلی NGK سروکار دارد به محض لمس نمونه تقلبی و یا کمی دقت احساس تغییر را متوجه خواهد شد به همین دلیل شرکت NGK یکی از دقیق ترین تولید کننده های شمع موتور در دنیا می باشد و امکان مغایرت در محتویات یک دست و یا کارتن تقریبا” صفر است.

  • دقت تولید شمع:

در نمونه شمع اصلی رزوه ها کاملا منظم بدون کوچکترین خوردگی و ضرب دیدگی و الکترود منفی بسیار شکیل و خم شده با زاویه ای مشخص می باشد. خال بالای پلاتینیوم آن نیز کاملا دقیق و در مرکز الکترود قرار دارد.

  • الکترود و آبکاری شمع:

به رنگ، نظم و قالب ایزوله دور الکترود در شمع دقت نمایید، سوزن شمع کاملا فیت در جای خود قرار گرفته است. نکته بعدی رنگ الکترود مثبت یا سوزن می باشد، با کمی دقت محل جوش لیزری را در شمع اصلی خواهید دید اما در شمع تقلبی سوزن بوسیله یک ساب یا تراش تولید شده است. آبکاری شمع های ان جی کی توسط ترکیبات فلزی خاص و بصورت چند لایه انجام می شود، در واقع ابکاری آنها برای جلوگیری از گریپاژ شمع در داخل سیلندر و جلوگیری از پوسیدگی آن می باشد لذا این موضوع از اهمیت بالای برخوردار است. در شمع های تقلبی به دلیل گران بها بودن هزینه آبکاری چند لایه فقط صرفا جهت رفع رجوع و شبیه شدن با اصلی انجام می شود، این ابکاری با کوچکنرین ضربه ریزش خواهد کرد اما در شمع اصلی با سخترین ضربه هم نمیتوان آبکاری آنرا مخدوش کرد.

  • چینی و اتصال آن:

در چینی شمع های اصلی از آلومینیوم سیلکات مرغوب استفاده می شود، عبور ولتاژ بسیار بالا از این مسیر و نیاز به عایق بودن آن اهمیت این موضوع را کاملا مشخص می کند. رنگ چینی اصلی روشن و دندانه های آن منظم و دقیق است، نکته دیگر محل اتصال چینی به شاسی فلزی می باشد، در شمع های اصلی محل اتصال دارای یک چسب خمیری می باشد، این خمیر به عنوان نشتی گیر و محافظ چینی عمل می کند، در حالیکه در شمع های تقلبی این خمیر وجود ندارد. نوع چاپ شماره فنی و فونت نیز در شمع های اصلی خاص می باشد.

  • چهار ترمینال شمع:

ترمینال شمع یا محل اتصال وایر یکی از مهمترین قطعات در شمع می باشد، رسانایی بالا در کنار مقاومت بسیار ناچیز از ویژگی های اجباری این قطعه است، این موضوع برای شمع های اصلی تولید کننده ها را وا می دارد که از آلیاژهای خاص در تولید ترمینال استفاده نمایند. در شمع های تقلبی این موضوع کوچکترین اهمیتی ندارد و صرفا یک فلز رسانای معمولی شبیه اصلی استفاده می شود.

  • حک عدد جعبه 4 تایی:

رمز حک شده روی درب جعبه 4 تایی، این رمز اخیرا به بعضی محصولات ان جی کی سری ایریدیم های تویوتایی و کره ای و جی پاور اضافه شده است، هدف از این رمز توسط شرکت ان جی کی اعلام نشده اما طی بررسی انواع این محصولات مشخص شد که این کد با عدد حک شده روی شاسی فلزی شمع ارتباط مستقیم دارد و در واقع سری تولید را بازگو می کند، در نمونه های تقلبی تا یک ماه پیش این کد وجود نداشت اما اکنون اضافه شده است اما تفاوت بارز آنها اینست که عدد سری تولیدی که روی جعبه تقلبی درج شده است متعلق به سال 2016 می باشد و با کمی دقت به حقه و فریب آنها پی خواهید برد، ارائه اطلاعات کم درباره این رمز به جهت حفظ آن است.

  • تفاوت وزن:

تفاوت یک گرم تا دو گرم می تواند بدلیل آبکاری ضعیف، نوع فلز الکترود و نوع چینی باشد.

  • کارتن مادر:

نوار سفید رنگ دورتا دور کارتن مادر به فاصله دقیق از بالا یکی از نکات کلیدی در شمع های اصلی می باشد، این نوار فرمان یا دستور نوع چیدمان جعبه های 4تایی را به ربات های بسته بندی در تولید می دهد، اغلب شمع های فیک در کل کارتن مادر ندارند اما در صورت وجود ازین نوار سفید رنگ محروم هستند. نحوه حکاکی مشخصات شمع بر روی جعبه (لیزری) از دیگر نشانه هاست.

 

طول عمر شمع

طول عمر شمع متناسب با نوع آن متفاوت می باشد. برخی شمع ها طول عمر بیشتری دارند مانند شمع های پلاتینیومی و ایریدیومی که به دلیل جنس الکترودشان دیرتر فرسوده می شوند. در خصوص شمع های پلاتینیومی می توان گفت بعد از حدود 100هزار کیلومتر نیاز به تعویض دارند. در نتیجه می توان گفت طول عمر شمع متناسب با جنس آن کاملا متفاوت می باشد.

 


نظر دهید

نظر دهید